Σχολιάστε

Σημειώσεις για τον σημερινό ιμπεριαλισμό και την Αυτοκρατορία

Σημειώσεις για τον σημερινό ιμπεριαλισμό και την Αυτοκρατορία

Για την αμερικανική ηγεμονία, τον ιμπεριαλισμό σήμερα, τη Ρωσία και τα «κράτη παρίες»

Εισαγωγικό σημείωμα

Στην μπροσούρα αυτή καταπιανόμαστε με τον ιμπεριαλισμό όπως είναι σήμερα – και όχι το 1917. Στο 1ο μέρος δημοσιεύουμε 4 επίκαιρα άρθρα του Αμερικανού μαρξιστή οικονομολόγου Sam Williams, γραμμένα μεταξύ 2012 και 2017, στα οποία δίνει μια πλήρη περιγραφή του παγκόσμιου συστήματος που έχει εγκαθιδρυθεί από το 1945 και δώθε.

Στην ανάλυσή του εξηγεί τις διαφορές με την προπολεμική ισορροπία που ανέλυσε ο Λένιν το 1914. Η έννοια της Αυτοκρατορίας είναι κυρίαρχη στην ανάλυση του Ουίλιαμς θέλοντας να τονίσει την αμερικάνικη ηγεμονία στη μεταπολεμική παγκόσμια συνθήκη, την οποία ουδέποτε μέχρι σήμερα αμφισβήτησαν οι παλιές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της γηραιάς ηπείρου. Εξυπακούεται ότι η ισορροπία αυτή δεν συνιστά κανένα υπεριμπεριαλιστικό στάδιο όπως φανταζόταν ο Κάουτσκυ, ούτε σημαίνει ότι η αμερικάνικη ηγεμονία δεν απειλείται. Από ποιους όμως;

Προσπαθώντας κανείς να βρει αναλογίες με το 1914 και να μείνει πιστός στην τότε ανάλυση του Λένιν ψάχνει να βρει τα κομμάτια του παζλ που συνθέτουν τον ενδοϊμπεριαλιστικό ανταγωνισμό. Μάταια όμως. Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις που κάποτε ήταν το αφεντικό του πλανήτη και άλλοτε κάποιες απ’ αυτές επιχείρησαν την μεγάλη ανατροπή, δεν αμφισβητούν πλέον επί της ουσίας την ιμπεριαλιστική αρχιτεκτονική που επέβαλε ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός, ξέροντας ότι τα συμφέροντά τους δεν μπορούν να έχουν καμία τύχη έξω από αυτή. Προφανώς τα εθνικά συμφέροντα δεν έχουν εξαφανιστεί. Η άνοδος του ιμπεριαλιστικού εθνικισμού στη Δύση (Μπρέξιτ, Τραμπ κλπ) τα φέρνει σε κάποιες περιπτώσεις το προσκήνιο, και ακούγονται τριγμοί στην Αυτοκρατορία. Όμως καμία Γερμανία, καμία Μ. Βρετανία, καμία Γαλλία δεν διανοείται να αμφισβητήσει ουσιαστικά τη μεγάλη ισορροπία, πολύ περισσότερο την αμερικάνικη ηγεμονία. Ξέρουν ότι το τέλος αυτής της ηγεμονίας θα συμπαρασύρει και τους ίδιους, μιας και αποτελούν οργανικό της κομμάτι. Και τότε ποιος;

Για πολλούς στην Αριστερά ο ανερχόμενος ιμπεριαλισμός είναι η Ρωσία και για άλλους η Κίνα ή και οι δυο μαζί. Στη σκέψη αυτή φαίνεται να δικαιώνεται και η ανάλυση του Λένιν. Η Ρωσία σήμερα τους θυμίζει κάτι από τη Γερμανία του Κάιζερ ή ακόμα και του Χίτλερ, ενώ η Κίνα κάτι από την Ιαπωνία πριν τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Στα μέτωπα της Ουκρανίας ή της Μέσης Ανατολής το σχήμα αυτό παίρνει σάρκα και οστά. «Οι ιμπεριαλιστές τη γη ξαναμοιράζουν», να τι συμβαίνει στη Συρία και την Κριμαία. «Δυο ιμπεριαλισμοί τσακώνονται σε ξένο αχυρώνα». Υιοθετώντας μια τέτοια οπτική η Αριστερά αυτή κρατάει δήθεν τη γνήσια λενινιστική ντεφετιστική θέση και από τις δύο πλευρές. Αυτή η στάση δεν θα ήταν λάθος αν όντως ο πλανήτης είχε δύο ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα που πάλευαν για την ηγεμονία. Στην πραγματικότητα όμως αυτό υπάρχει μόνο στη φαντασία όσων δεν αντιλαμβάνονται ότι ο πλανήτης έχει ένα αφεντικό και το ιμπεριαλιστικό σύστημα είναι ένα. Αυτό που έχει επιβάλει ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός ως νικητής του 2ου παγκοσμίου πολέμου και στη συνέχεια ως νικητής του ψυχρού πολέμου που τέλειωσε το 1990. Το Τhere Ιs Νo Αlternative δεν προέρχεται από τη Μόσχα. Είναι η απάντηση της Αυτοκρατορίας σε όποιον αμφισβητεί την κυριαρχία της. Από την άλλη δεν είναι τυχαίο ότι το δήθεν αντίπαλο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο αποτελείται από τα κράτη – παρίες όπως τα χαρακτηρίζει η κυρίαρχη δυτική προπαγάνδα και πάντα μέσα σε αυτά, η σημερινή Κούβα, η Βόρεια Κορέα, η Βενεζουέλα, η Συρία, το Ιράν και κάποτε η Λιβύη του Καντάφι. Αυτοί μάλιστα είναι οι σύμμαχοι ενίοτε της Ρωσίας ή της Κίνας. Ας μην απαντήσουμε όμως σε αυτό το εισαγωγικό σημείωμα όλες τις ερωτήσεις.

Στο 2ο μέρος αυτής της μπροσούρας δημοσιεύουμε μια σειρά απαιτητικών άρθρων που επιχειρούν να απαντήσουν στο τι είναι η Ρωσία σήμερα και ποια η σχέση της με το διεθνές σύστημα. Στη βάση αυτή μπορεί κανείς να εντάξει τα ανοιχτά μέτωπα της Μέσης Ανατολής, της Ουκρανίας και της Ασίας, όχι σαν πεδία ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, αλλά επικαιροποίησης της κυριαρχίας από τις δυνάμεις της Αυτοκρατορίας σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Η Ρωσία και η Κίνα δεν είναι ιμπεριαλιστικές αλλά «αναθεωρητικές» δυνάμεις.  Είναι η κρατική συνέχεια του απόλυτου εχθρού που μέχρι πριν 25 χρόνια διεκδικούσε -έστω διακηρυκτικά- να σβήσει τον ιμπεριαλισμό – καπιταλισμό από τον χάρτη και να φέρει το σοσιαλισμό. Το Ιράκ, η Συρία, η Λιβύη, η Βόρεια Κορέα είναι τα απομεινάρια του διεθνούς συστήματος του «κομμουνισμού». Η Ρωσία κι η Κίνα προσπαθούν να «ενταχθούν» στο νέο τους καπιταλιστικό σπίτι, μην θέλοντας όμως αυτό να γίνει με όρους καταστροφής της οποίας προίκας τούς έμεινε απ’ την προηγούμενη, ψυχροπολεμική ισορροπία. Μόνο που η προίκα τους και γενικά η «κρατική συνέχεια» που φέρουν, κουβαλάει σχέσεις αλλά και νοοτροπίες που ήταν χτισμένες σε απόλυτο ανταγωνισμό με τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και την αυτοκρατορία του, χτισμένες με την -διακηρυχτική έστω- προοπτική της ολοκληρωτικής κυριαρχίας του κομμουνισμού στον πλανήτη που εγκαινίασε η Οκτωβριανή επανάσταση και αναγκάστηκε να υπομένει η σταλινική γραφειοκρατία. Το φάντασμα της Οκτωβριανής Επανάστασης και της ΕΣΣΔ, αν και η ίδια είναι και τυπικά νεκρή εδώ και 25 χρόνια, καθορίζει ωστόσο ακόμα και σήμερα τη διεθνή πολιτική.

Η πτώση του 1990 άνοιξε τις πόρτες για την ένταξη του πρώην ανατολικού μπλοκ στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα, με όρους όμως αποικιοποίησής του. Προφανώς αυτό προϋπέθετε και τις ανάλογες πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό του. Η περίοδος Γιέλτσιν φάνηκε να δικαιώνει τον αρχικό σχεδιασμό της Δύσης. Η Ρωσία έχασε όχι μόνο τους πρώην συμμάχους της αλλά και κομμάτια από τα ιστορικά της σύνορα. Στη διεθνή σκηνή έχασε κάθε έρεισμα σε περιοχές που είχε όταν κάποτε στήριξε μια σειρά εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα. Η πορεία αυτή σταμάτησε απότομα, όταν ένα μέρος του νέου καθεστώτος αντιλήφθηκε ότι η Ρωσία μετατρέπεται σε οικόπεδο της δύσης. Ο Πούτιν εξέφρασε αυτή τη στροφή.

Εδώ φάνηκε και η αδυναμία της Δύσης να ενσωματώσει το «Σιδηρούν Παραπέτασμα» ακόμα κι όταν αυτό έπαψε να αποτελεί «απειλή» για τον καπιταλισμό ως τρόπο παραγωγής. Άλλωστε δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο. Ο αρχικός σχεδιασμός δεν επιβεβαιώθηκε από τις εξελίξεις. Το προϊόν αυτής της αντίφασης το ζούμε τώρα. Η Ρωσία και η Κίνα δεν έγιναν αποικίες και αυτό βάζει σε δοκιμασία τη συμμετοχή τους στο διεθνές σύστημα, ακριβώς γιατί σε αυτό δεν χωράνε διεκδικητές. Η Ρωσία και η Κίνα δεν μπορούν να διαδεχτούν τις ΗΠΑ στον ΠΟΕ, την Παγκόσμια Τράπεζα, το ΔΝΤ. Το ρούβλι ή το γουάν δεν θα γίνουν πότε το νέο δολάριο. Ο σημερινός κόσμος είναι δομημένος πάνω στην αμερικάνικη ηγεμονία. Όποιος την απειλεί στην πραγματικότητα απειλεί να γκρεμίσει τα πάντα. Αυτό το γνωρίσει η Ρωσία και η Κίνα. Και ξέρουν ότι στρατιωτικά μπορούν να το κάνουν. Όμως δεν είναι αυτός ο στόχος τους. Απέναντί τους δεν είναι μόνο οι ΗΠΑ είναι και ο υπόλοιπος καπιταλιστικός κόσμος και κανείς δεν παζαρεύει τα συμφέροντά του ξέροντας ότι κινδυνεύει να τα χάσει όλα.

Μια σύγκρουση ανάμεσα στην Αυτοκρατορία από τη μία και τη Ρωσία και την Κίνα από την άλλη δεν θα έχει νικητή. Αυτό είναι που εμποδίζει σήμερα τη Δύση να ξεκινήσει ένα πόλεμο για την επιβολή της σε αυτή τη γκρίζα περιοχή του πλανήτη. Προτιμά προς το παρόν να δίνει τη μάχη στα πέριξ με σκοπό να πιέσει τη Μόσχα και το Πεκίνο έως ότου αλλάξουν τακτική σε μια γιελτσινική κατεύθυνση, δηλώνοντας την πλήρη υποταγή τους στην Ουάσιγκτον. Αυτός είναι ο σχεδιασμός της ιμπεριαλιστικής περικύκλωσης της Ρωσίας και της Κίνας. Οι «πορτοκαλί» επαναστάσεις είναι μέρος αυτού του σχεδιασμού. Είμαστε ήδη σε ένα νέο ψυχρό πόλεμο και μια θερμή αναμέτρηση μπορεί πλέον να θεωρείται πιθανή δεδομένου του αδιεξόδου που δεν μπορεί να παρατείνεται για πάντα.

Πολλοί φαντάζονται ότι μπορεί να υπάρξει ένας πολυπολικός κόσμος. Η Γιάλτα όμως δεν άντεξε παρά τις ειλικρινείς επιδιώξεις του Στάλιν, του Τσόρτσιλ και του Ρούζβελτ ούτε 3 χρόνια. Ή καπιταλισμός ή κομουνισμός. Αυτοί που είχαν στο μυαλό τους μια μακρόχρονη ειρηνική συνύπαρξη ηττήθηκαν. Ο καπιταλισμός της ιμπεριαλιστικής εποχής και πολύ περισσότερο της Αυτοκρατορίας δεν ανέχεται μη περιφραγμένες περιοχές. Τα πάντα πρέπει να υπαχθούν στο κεφάλαιο. Κεφάλαιο όμως δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς κράτος και καπιταλισμός χωρίς ένα διεθνές σύστημα. Αυτή ακριβώς η τάση για διαρκή επέκταση είναι που δεν αφήνει περιθώρια επιστροφής σε προηγούμενες ισορροπίες. Πολύ περισσότερο για δυο ταυτόχρονα ισορροπίες ενός δήθεν πολυπολικού κόσμου. Ο πλανήτης σηκώνει μια ισορροπία και αυτό ακυρώνει κάθε πολυπολικότητα. Σε αυτό λοιπόν συνίσταται η απειλή από κάθε αναθεωρητική δύναμη. Αυτό όμως είναι και το ιστορικό όριο ενός συστήματος που δεν μπορεί πλέον να διαχειριστεί τον ίδιο του τον εαυτό. Στο σημείο αυτό όλα τα σενάρια είναι πιθανά. Ακόμα και ένας θερμός παγκόσμιος πόλεμος που πάντα ξεκινάει ως απειλή.

Επιμένουμε στο ζήτημα όχι γιατί έχουμε καμιά όρεξη να εμπλεκόμαστε σε θεωρητικά ντιμπέιτ, να συγκρίνουμε οικονομικά δεδομένα ή να τσακωνόμαστε για το ποιος εφαρμόζει με μεγαλύτερη συνέπεια τα πέντε κριτήρια του «Ιμπεριαλισμού» του Λένιν, αλλά γιατί από την ανάλυση που έχει κανείς για τον πλανήτη όπως αυτός είναι σήμερα – και όχι όπως ήταν το 1914! – προκύπτουν εντελώς διαφορετικά πολιτικά καθήκοντα, τα οποία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο σαν την τρέχουσα, που η επιθετικότητα του δικού μας, νατοϊκού ιμπεριαλισμού κλιμακώνεται με τόση ένταση.

Πολλά θα μπορούσαν να γραφτούν για αυτό το θέμα, και κυρίως για το πως η επινόηση της έννοιας του «ρώσικου ιμπεριαλισμού» βοηθάει διάφορους κεντριστές στη Δύση (ή, όπως θα τους έλεγε ο Λένιν, συνειδητούς οπαδούς ή ανίκανους δορυφόρους των σοσιαλσοβινιστών) να ξεγλιστράνε από το καθήκον να παλέψουν για την ήττα του δικού τους ιμπεριαλισμού και των σχεδιασμών του (που, σύμφωνα πάλι με τον Λένιν, είναι αξίωμα), στρέφοντας όλα τα βέλη τους στο ρώσικο «ιμπεριαλισμό» – πουλώντας μάλιστα και τζάμπα αντιιμπεριαλισμό – ή ψάχνοντας το περιβόητο «τρίτο στρατόπεδο» εκεί που δεν υπάρχει, μέσα από μια μεταφυσική επίκληση της σοσιαλιστικής επανάστασης ως απάντηση δια πάσαν νόσον, συμβάλλοντας επί της ουσίας στην ανυπαρξία οποιουδήποτε σοβαρού αντιπολεμικού ή αντιιμπεριαλιστικού κινήματος στις ιμπεριαλιστικές χώρες.

Ελπίζουμε ότι ο κόσμος της Αριστεράς θα ανοίξει στα σοβαρά αυτή τη συζήτηση, μια συζήτηση που τη θεωρούμε θεμελιακή για τον επανεξοπλισμό του κινήματος, απαραίτητη προϋπόθεση για να επανέλθει στην αρένα, σαν πρωταγωνιστής και όχι ως παρατρεχάμενος.

Περιεχόμενα

ΜΕΡΟΣ Α

Η αιματηρή άνοδος του συστήματος  του δολαρίου

Η Αμερικάνικη Αυτοκρατορία και η Ανάπτυξη του   Διεθνούς Νομισματικού Συστήματος

Ο Τραμπ και η αναβίωση του ιμπεριαλιστικού οικονομικού εθνικισμού

Η Γερμανία και η Αυτοκρατορία των ΗΠΑ

ΜΕΡΟΣ Β

Είναι η Ρωσία ιμπεριαλιστική;

Ρωσία και ιμπεριαλιστική ηγεμονία

Ο μπαμπούλας του «Ρώσικου ιμπεριαλισμού»

Μέση Ανατολή και Αυτοκρατορία

 

Σημεία διανομής

Βιβλιοπωλεία: Ναυτίλος: Χαριλάου Τρικούπη 28,

Ελεύθερος Τύπος: Βαλτετσίου 53,

Εναλλακτικό: Θεμιστοκλέους 37

ΛΟΚΟΜΟΤΙΒΑ, Μπόταση 7 & Σολωμού

Θεσσαλονίκη: Bandiera Rossa K.Mελενίκου 24

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: